تفتان نام تنها آتشفشان فعال در سراسر ایران است. این کوه در منطقهٔ جنوب شرقی ایران، در استان سیستان و بلوچستان قرار گرفته‌است. این قله در حدود چهار هزار متر از سطح آب‌های آزاد ارتفاع دارد و بلندترین قله در منطقه جنوب شرقی ایران است. هرچند استان سیستان و بلوچستان به دلایل مختلف هیچ گاه گزینه ای مناسب برای گردشگری نبوده اما اگر اندکی در ریشه های باستانی این استان مطالعه کنیم دیدنیهای طبیعی

---

  مناره مسجد جامع شهر خاش:به استناد كتيبه آجري، اين مناره در سال 1318 شمسي ساخته شده و متصل به مسجد جامع اهل تشيع است. اين مناره از نوع استوانه‌اي مارپيچ و به‌صورت منفرد است. مصالح به‌كار رفته در آن، آجر با ملات ماسه و آهک و گچ است.

---

---

---

جلوه های زیبا و دیدنی استان، از دریای عمان تا دریاچه هامون در فصول مختلف، تنوعی دل انگیز را همراه دارد. یادگارهای تاریخی، سرسبزی ها و سربلندی های درختان خرما و قامت بلند و صبور تفتان، هر چند در گذشته به جهت بی مهری های مختلف نتوانسته اند جایگاه واقعی خود را بدست آورند. اینک پذیرای علاقه مندانی خواهد بود تا طبیعت بکر و شرایط منحصر به فردش را دریافته و از تنوع آن کسب فیض و لذت نمایند. *در شهرستان زاهدان، تفریح گاه و تفرج گاه پارک ملت و براسان، مجتمع فرهنگی تفریحی باغ خانواده، موزه مردم شناسی با جلوه های بسیار زیبا از فرهنگ منطقه، کتابخانه مرحوم استاد کامبوزیا، بازارچه سرپوش، ساختمان های قدیمی پست، دادگستری، گمرک و پست شهرمیرجاوه و …

---

 موقعيت جغرافيايى: شهرستان خاش - شهر خاش - خيابان امام

 تاريخ بنا : 1318 ه ش

 ويژگيهاى معمارى:

     اين بنا الهام گرفته از معمارى سنتى ايران است. مناره از نوع استوانه‏ اى مارپيچ و بصورت منفرد است كه اين بنا داراى بدنه‏اى بلند و كشيده مى‏باشد. مصالح بكار رفته در اين مناره آجر، ملاط، ماسه، آهك و گچ است. اين مناره با آجرهاى سخت و مقاوم ساخته شده كه با آجرهاى به هم فشرده شده و كنار هم چسبيده شده پوشيده گرديده است.

---

موقعيت و تاريخچه
روستاي لاديز از توابع بخش ميرجاوه شهرستان زاهدان، با مختصات جغرافيايي 61 درجه و 19 دقيقه طول شرقي و 28 درجه و 56 دقيقه عرض شمالي، در 25 کيلومتري جنوب غربي شهر ميرجاوه واقع شده است. اين روستا از جنوب هب کوه شاه‌چنار محدود مي‌شود. روستاي لاديز از سطح دريا 1200 متر ارتفاع دارد و اقليم آن گرم و خشک است. آب و هواي روستا در فصول پاييز، زمستان و اوايل بهار مطبوع و دلپذير و در تابستان‌ها گرم است. رودخانه لاديز از شمال روستا عبور مي‌کند.
روستاي لاديز، قدمت چنداني ندارد. اين روستا، از ييلاقات عشاير بلوچ بود، که طي قرن اخير به سکونتگاه دائمي تبديل شده است. مردم روستاي لاديز به زبان بلوچي سخن مي‌گويند، مسلمان و عمدتاً پيرو مذهب تسنن حنفي هستند.

---

اين قلعه که در 65 کيلومتري جنوب غربي شهر ميرجاوه و در روستاي «تمين» واقع گرديده، با مساحتي در حدود سه هزار مترمربع و با ارتفاع بيست و پنج متر از سطح دره تمين مرکزي، بر فراز صخره اي بلند استقرار يافته و در ساخت آن از مصالح بومي سنگ و گل رس استفاده شده است.....

---

موقعيت جغرافيايى: شهرستان خاش - بخش مركزى - دهستان سنگان - روستاى سنگان

  قدمت: قرون اوليه اسلامى

  مشخصات:

      اين درخت قطور در حاشيه رودخانه سنگان و در ميان زمينهاى كشاورزى قرار گرفته و در گذشته به عنوان يك مكان زيارتى مورد توجه عامه بوده است اما يكى از افراد خير با احداث يك مسجد آن را با ديوار محصور نموده و در حال حاضر در حياط مسجد قرار دارد. اين درخت در نزد مردم بومى به «ميرعمر» مشهور است. بنا به باور مردم در گذشته‏ها دو فرقه شيعه و سنى در اين روستا ساكن بوده‏اند كه سنى‏ها به اين درخت «ميرعمر» نام نهاده و به آن احترام خاصى قايل بوده‏اند و شيعه‏ها به درختى كه در ميان روستا قرار داشته و معروف به «مرتضى‏على» بوده احترام قائل بوده‏اند كه درخت دومى درحال حاضر خشك

---

 تمین دهستانی است بزرگ دردامنه آتشفشان تفتان با روستاهای متعدداز جمله روپس،جش سیاه جنگل،تمیز...این دهستان در غربی ترین قسمت میرجاوه واقع شده است واز جنوب به کوه تفتان،از شمال به سنگان منتهی می شود.آبادیهای دهستان تمین دارای آب وهوایی خوش بوده ودر اغلب فصول سال هوای آن معتدل است.روستای که...

---

---

شهرستان خاش یکی از شهرستانهای استان سیستان و بلوچستان است. مرکز این شهرستان، شهر خاش است. جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۱۶۷٫۸۵۱ نفر بوده‌است

تقسیمات کشوری

شهرستان خاش با مساحت ۲۳۱۰۵ کیلومتر مربع در مرکز استان سیستان و بلوچستان قرار گرفته و فاصله مرکز شهرستان تا مرکز استان ۱۸۰ کیلومتر است. این شهرستان دارای تعداد ۲ مرکز شهری و ۳ بخش، ۱۱ دهستان و ۷۹۹ آبادی دارای سکنه‌است.

• بخش مرکزی شهرستان خاش
  • دهستان پشتکوه (خاش)
  • دهستان سنگان
  • دهستان کارواندر
  • دهستان کوه سفید (خاش)
  • دهستان اسماعیل آباد

شهر: خاش

• بخش نوک‌آباد
  • دهستان اسکل آباد
  • دهستان تفتان جنوبی
  • دهستان گوهرکوه
  • دهستان نازیل

شهرها: نوک‌آباد

• بخش ایرندگان
  • دهستان ایرندگان
  • دهستان کهنوک

عوارض طبیعی

ارتفاعات، رودخانه‌ها، قنات، چاه و چشمه‌ها (اعم از فصلی و غیر فصلی) سرچشمه رودخانه و منتهی به کوه تفتان از نظر تقسیم بندی حوزه‌ای آبریز ایران شهرستان خاش را ۵ محدوده مطالعاتی در بر می‌گیرد که قمستهایی از سه حوزه آبریز اصلی یعنی حوزه‌های کویر ولت، جازموریان و ماشکید را در بر می‌گیرد. این محدوده عبارت‌اند از:

• دشتهای خاش و پشتکوه از حوزه ماشکید
• دشتهای گوهرکوه و آبخوان از حوزه آبریز کویر لوت
• محدوده‌های ایرن دگان و کارواندر از حوزه آبریز جازموریان

در این شهرستان تقریباً تمام بهره برداری آب توسط منابع آب زیرزمینی صورت می‌گیرد و رودخانه‌های منطقه عموماً فصلی می‌باشند. خاش یعنی غیرت

آب و هوا

شهرستان خاش دارای آب و هوای گرم و خشک می‌باشد. میانگین بارش سالانه در این شهرستان ۹/۱۷۴ میلی متر و متوسط دمای آن از ۷ درجه سانتیگراد الی ۳۷ درجه سانتی گراد در تغییر است.

پیشینه تاریخی

خاش امروزی در نزدیکی شهر قدیمی خاش قرار دارد که تاریخ پیدایش آن به پیش از حکومت نادرشاه می‌رسد. این شهر تا قبل از نادرشاه به علت ناامنی چندان اعتباری نداشت اما نادر شاه ضمن سرکوبی راهزنان، این منطقه را امن کرد و بعدها قلعه‌هایی ساخته شد و بدین ترتیب خاش رو به توسعه و آبادانی گذاشت و از شکل یک روستا خارج شد و آرام آرام سیمای شهر به خود گرفت.

زبان و مذهب

مردم شهرستان خاش به زبان بلوچی تکلم می‌کنند و لهجه خاشی اصیل و زبان فارسی نیز رایج است. ۸۶/۹۹ درصد جمعیت آن را مسلمانان تشکیل می‌دهند که همه سنی هستند.^[۲]

گردشگری

آتشفشان تفتان، دریاچه سر دریا واقع در ارتفاعات تفتان، روستای کوشه، مسجد جامع، درخت توت در روستای گلنگور در حومه نوک آباد، تخت رستم، سرو کهنسال سنگان، قلعه حیدرآباد، قلعه روستای ناصری، قلعه کمال آباد، ایرندگان، قبرستان هفتاد سال، سرو کهنسال ده پابید، بازارچه سرپوشیده، مناره مسجد جامع.

صنایع دستی

• سوزن دوزی
• سکه دوزی و آیینه دوزی
• گلیم و پتش بافی
• تولیدات حصیری
• سیاه‌چادر بافی.

صنعت و معدن

تعداد صنایع موجود شهرستان خاش، ۳۱ واحد می‌باشد که تعداد – واحد آن در نقاط روستایی و تعداد – واحد بقیه در نقاط شهری مستقر می‌باشند. درسال ۱۳۸۲ تعداد ۳ کارگاه فعال مسئولیت استخراج معادن را به عهده داشته که عمده‌ترین معادن موجود در سطح این شهرستان عبارت‌اند از: آهک و مارن، پوزولان، لاشه ساختمانی، تالک، کرومیت. سهم شهرستان از کارگاه‌های معدنی فعال استان ۲۰ درصد می‌باشد. میزان تولیدات اسمی سالانه گروه معدنی غیر فلزی ۵۰۰۰۰ تن می‌باشد که ۴۱/۲ درصد تولیدات معدنی کل استان را به خود اختصاص داده‌است.

---